Onvoorwaardelijke acceptatie, Jeff Foster

Dit boek gaat over een dieper gevoel van ontspanning dat voortkomt uit een weten dat elke gedachte, elke gewaarwording, elk gevoel, inclusief alle pijnlijke gevoelens, al geaccepteerd is in de ruimte die je bent. Je zou misschien kunnen zeggen dat al het lijden onze blinde vlek voor die diepste acceptatie is.

Het is een lastig leesbaar boek. Ik was bijna na 1/3 deel gestopt met lezen, maar ik heb doorgezet en uiteindelijk loste de weerstand op. Terwijl ik de meeste boeken wegdoe, ga ik deze toch bewaren. Ik vermoed dat ik over een paar jaar dit boek wellicht makkelijker kan lezen en begrijpen dan nu het geval is. Dus mijn voornemen is om dit boek te gaan herlezen. Hieronder alle aantekeningen die ik gemaakt heb:

Deel 1 -Bewustwording van onvoorwaardelijke acceptatie

De heelheid van het leven

De spirituele leraar Osho sprak over de paradox dat je je beter in je eigen ervaring kunt verdiepen dan te proberen een eind te maken aan alle problemen van de wereld. Hij zegt: "Ja, dat ziet er egoïstisch uit. Maar is de lotus egoïstisch als hij bloeit? Is de zon egoïstisch als hij schijnt?". Op een hele vreemde manier is het zo dat je alleen maar volkomen onzelfzuchtig kunt zijn als je volkomen egoïstisch bent, als je geobsedeerd bent door jezelf, maar dan niet zoals we gewend zijn te denken over obsessie of zelf. Je moet geboeid zijn, nieuwsgierig, en bereid zijn door de afgescheidenheid heen te kijken in al zijn vormen, te midden van je ervaring van dat moment. Je moet ervoor openstaan om het lijden te gaan onderzoeken - hoe en waarom het zich in jou manifesteert, waar het vandaan komt. Je moet bereid zijn naar je grootste angsten te kijken, je pijn, je verdriet, je diepste onvervulde wensen. Je moet bereid zijn die recht in de ogen te kijken en de plek te vinden waar zelfs de aspecten van jezelf die het meest onacceptabel lijken onvoorwaardelijk geaccepteerd kunnen worden.

Suïcidale depressie

Jeff vertelt: "Mijn depressie had alles te maken met de manier waarop ik naar de wereld keek - met mijn oordelen over de wereld, met mijn overtuigingen over de wereld, met mijn eisen over hoe dit moment eruit zou moeten zien. Onder mijn poging om door middel van mijn denken controle te krijgen over het leven lag mijn angst voor verandering, voor verlies en uiteindelijk voor de dood. Mijn weerstand tegen het leven nam de meest extreme vorm aan - suïcidale depressie - maar in feite zijn we allemaal in meer of mindere mate afgesloten van de heelheid. De mate waarin we onszelf afsluiten voor de heelheid is de mate waarin we lijden. Ik had mezelf volledig afgesloten van het leven en het lijden was ondraaglijk geworden. Ik was een wandelend lijk, maar dat had het leven niet van me gemaakt. In al mijn onschuld had ik dat zelf gedaan, in mijn jacht naar een toekomstige heelheid die nooit zou komen. 

Aan de wortel van mijn depressie lag het gevoel dat ik een afzonderlijk persoon was - een individueel ik, een entiteit die los stond van het leven zelf en afgesplitst was van dit moment. Dat individuele ik moest op de één of andere manier iets genaamd 'mijn leven' overeind houden, ondersteunen en in stand houden - moest het orkestreren, het op de manier laten verlopen zoals ik het wilde, er controle op uitoefenen. Dat was me geleerd vanaf mijn vroegste jeugd, en dat had de wereld me toegeschreeuwd: ik hoorde mijn leven onder controle te hebben; ik moest weten wat ik wilde en er op uit trekken om het te krijgen. Alle andere mensen leken te weten wie ze waren, wat ze aan het doen waren, waar ze heen gingen, maar ik leek mijn verhaal niet overeind te kunnen houden zonder er door verpletterd te worden. 

Mijn depressie was de ervaring van mijn onvermogen om mijn eigen leven overeind te houden, en het gevolg daarvan was het gevoel neergedrukt (depressie) te worden door het leven.

Al mijn lijden bleek een zegen te zijn, geen vloek. De depressie was er om me te laten zien - op de meest dramatische manier die mogelijk is - hoezeer ik me aan het afsluiten was voor het leven. Zo bezien is lijden altijd en eeuwig een wegwijzer die de weg terug naar de heelheid wijst. 

Vaak gaan we pas naar het leven luisteren als we beginnen te lijden. En op de een of andere manier krijgen we precies de hoeveelheid lijden te verduren die we nodig hebben om te herkennen wie we werkelijk zijn. Elke golf is een uniek uitdrukking van de oceaan, en elke golf lijdt ook op een unieke manier. Jouw lijden is je unieke uitnodiging om terug te komen in de oceaan".

Waarom lijden we?

Jeff: "Zien dat niets buiten onszelf ons lijden veroorzaakt, is de sleutel tot een ongelooflijke vrijheid. Omstandigheden kunnen nooit echt ons lijden veroorzaken; we lijden altijd door onze respons op die omstandigheden.

Ons lijden is geworteld in het feit dat we niet bereid zijn te voelen wat we voelen, te ervaren wat we nu op dit moment ervaren. Lijden maakt deel uit van ons onvermogen om te zien dat alles altijd wordt geaccepteerd op het moment zelf, in de diepste zin van het woord".

Wat ik wil zeggen is dat we deze werkelijkheid open onder ogen moeten komen, willen we werkelijk vrij zijn. We moeten ons distantiëren van ontkenning, wensdenken en hoop, en de waarheid vertellen over het leven zoals het is. Er ligt een grote vrijheid in het onder ogen zien van de waarheid van dit moment, hoezeer die ook botst met onze hoop, dromen en plannen.

Wat ik zeg is dat de werkelijkheid zelf - niet wat we denken over de werkelijkheid - uiteindelijk de autoriteit is. Acceptatie heeft alles te maken met het zien van de werkelijkheid, met de dingen zien zoals ze in feite zijn, niet zoals we hopen of wensen dat ze zijn. En uit dat volledige samenvallen met wat er is komt alle creatieve, liefdevolle en intelligente handelen op natuurlijke wijze voort.

We oordelen voortdurend over het leven. Er gebeuren dingen en vervolgens keuren we ze goed of af. We accepteren of verwerpen ze. We zeggen 'Dit had moeten gebeuren' of 'Dat had niet mogen gebeuren'. We zeggen 'Het leven is slecht' of 'Het leven is goed' of 'Het leven is zinloos' of 'Het leven is wreed'. We zeggen  'Het leven lacht me altijd toe' of we zeggen 'Het leven geeft me nooit wat ik wil'. Maar het leven zelf gaat vooraf aan al die etiketten; het gaat vooraf aan al onze oordelen over het leven. Het leven kan niet goed of slecht zijn. Het leven is gewoon het leven, en het verschijnt als alles wat er is, als wat we goed en wat we slecht noemen. Het leven "laat de zon evenzeer schijnen op het goede als op het slechte", zoals de Bijbel zegt. Het laat de zon schijnen, en het is de zon die schijnt, en het is alles waar de zon op schijnt, inclusief alles waar we de zon liever niet op zien schijnen.

Laten we zeggen dat je vanuit een diepe acceptatie van 'de dingen zoals ze zijn' en 'een zien' dat perfectie eigen is aan het leven zelf, je nog steeds volkomen vrij bent om te doen waartoe je je geroepen voelt - om te helpen, dingen te veranderen, een verschil te maken. Het is alleen zo dat ons handelen dan niet langer gemotiveerd wordt door de basisaanname dat de werkelijkheid verdeeld is en weer heel gemaakt moet worden, en daaronder weer de aanname dat we allemaal los staan van het leven zelf. Alles wat gedaan wordt vanuit het idee dat het leven verdeeld is, zal de ziekte die het belooft te genezen alleen maar voort laten duren". 

Dit boek gaat over

Intimiteit met alle leven, wat je de dood van de onthechting zou kunnen noemen. Een passieve houding ten aanzien van het leven is onmogelijk als je beseft dat je het leven zelf bent.

Ontwaken maakt geen eind aan je betrokkenheid bij het leven - het is er pas het begin van. Paradoxaal genoeg zijn we vrijer dan ooit om de wereld in te gaan en dingen ten goede te keren als we beseffen hoe volmaakt het leven is, hoe alles precies gaat zoals het moet gaan. Door te zien hoe volmaakt iemand is, precies zoals hij is, ben je vrijer dan ooit om hem te helpen kijken naar wat hij ziet als onvolmaakt. Je gaat niet meer uit van de basisaanname dat hij kapot is en gerepareerd moet worden. Je ziet dat hij al heel is. En vanuit dat diepe besef wijs je hem op de heelheid die hem eigen is. Geworteld in heelheid ben je vrij om je volledig op te laten gaan in de dans van de afgescheidenheid.

Als je het leven niet langer wilt repareren, bewijs je het leven misschien wel een hele goede dienst. Als je andere mensen niet langer probeert te repareren, kun je misschien een grote zegen voor hen zijn. Misschien vindt werkelijk heel-worden wel plaats als jij uit de weg gaat.

Misschien is dat wat het leven meer nodig heeft dan wat dan ook - mensen die niet langer problemen zien, maar wel het feit dat zij en de wereld onafscheidelijk zijn, en die vanuit die diepe acceptatie volledig betrokken zijn bij wat er in de wereld gebeurt. Onvoorwaardelijke acceptatie van de dingen zoals ze zijn en onbevangen betrokkenheid bij het leven zijn één en hetzelfde, hoe paradoxaal dat ook klinkt voor het rationele denken.

Vervulling zoeken in de toekomst

We zijn als golven in de oceaan, en we verlangen ernaar om terug te keren naar de oceaan die we nooit verlaten hebben. Een golf ervaart zichzelf als afgescheiden van de oceaan, en vanuit die primaire misidentificatie gaat hij op zoek naar de oceaan, op een miljoen verschillende manieren. Hij zoekt zichzelf en beseft dat niet. Zijn verlangen naar huis is zijn verlangen naar zichzelf. Dat is de situatie van de mens.

Hoe manifesteert dat gevoel van afgescheidenheid zich in onze ervaring van dit moment? Welnu, we leven met het knagende gevoel dat er iets ontbreekt aan ons leven, nietwaar? Het is een gevoel van gemis, een vreemd leeg gevoel, alsof er een gat in ons zit dat gevuld moet worden, alsof we niet goed genoeg zijn zoals we zijn, alsof er iets fundamenteel mis is met ons. Vanuit dat basisgevoel van leegte betreden we de wereld van tijd en ruimte, op zoek naar ons ware thuis, op zoek naar kosmische rust, op zoek naar hulp, op zoek naar de volheid der dingen. We zoeken vervulling, het opvullen van de leegte. In ons kosmische heimwee zijn we op zoek naar eenwording met God, met de Geest, met de natuur, met een goeroe. We zijn op zoek naar volle buiken en vette bankrekeningen. Vrouwelijk en mannelijk zijn op zoek naar elkaar en proberen zichzelf compleet te maken door eenwording; we zijn op zoek naar onze zielsverwanten, onze wederhelften die ons compleet zullen maken. We zijn op zoek naar onze lotsbestemming, niet beseffend dat we die al leven.

Vanuit een basisgevoel van onvolledigheid beginnen we aan onze zoektocht naar een toekomstige compleetheid. Doordat we geen besef hebben van onze ware identiteit als de oceaan van de ervaring van dit moment, gaan we die oceaan zoeken en geloven we echt dat we die in de toekomst zullen vinden, 'op een dag'. We zeggen tegen onszelf: "Ik ben niet compleet nu, maar op een dag, als ik eenmaal gevonden heb waar ik naar op zoek ben, zal ik compleet zijn". 

We zoeken naar weelde, macht, liefde, succes en verlichting in de toekomst, in het 'op één dag', want die dingen symboliseren thuis voor ons. We denken dat krijgen wat je wilt hebben, vinden waar je naar op zoek bent, ons thuis zal brengen. Ons kosmische heimwee is de basis van alles. 

Het basisgevoel van gemis dat we ervaren, kan niet teniet gedaan worden door iets in de wereld van tijd en ruimte. Krijgen wat je wilt hebben, neemt je primaire heimwee niet weg. En er is nog een probleem, één waar de boeddhisten zich altijd van bewust zijn geweest: in een wereld van voortdurende verandering, in een wereld waar je totaal geen controle over hebt, zelfs al krijg je wat je wilt, kun je kwijtraken wat je hebt. Uiteindelijk kent het leven geen zekerheid. Wat verschijnt, verdwijnt altijd weer. Diep van binnen weten we dat niets, absoluut niets, ons kan beschermen tegen de mogelijkheid te verliezen wat we hebben, en om die reden ervaren we zoveel angst in ons leven. 

Natuurlijk kunnen mensen en objecten een tijdelijk gevoel van veiligheid, comfort en genot geven, maar ze kunnen je niet geven waar je werkelijk naar verlangt - en dat is vrij zijn van alle verlies, vrij zijn van gebrek, en uiteindelijk ook vrij zijn van de dood. Ze kunnen je niet de kosmische veiligheid geven waar je naar hunkert; ze kunnen je niet thuisbrengen. Niets buiten jezelf kan je thuisbrengen.

Weerstand tegen het huidige moment

Wat men wil, is ontsnappen aan gevoelens die zich op dit moment voordoen; gevoelens van ontevredenheid, verdriet, pijn, woede, frustratie, verveling, of het gevoel niet geliefd, ongewenst en onvervuld te zijn. Men wil gewoon een eind maken aan het lijden. Maar in plaats van dat lijden recht in de ogen te kijken, nu op dit moment, en de heelheid daarbinnen te zien, wacht men op een gebeurtenis of toestand of ervaring in de toekomst om een eind te maken aan het lijden. Men wil gewoon thuis komen, zoals we dat allemaal willen. Maar in hun verhaal zijn ze zich gaan fixeren op het idee van de verlichting als hun toekomstige thuis.

Met andere woorden, men heeft ons geleerd, getraind, zelfs gehersenspoeld, om sommige delen van onze ervaring te zien als bedreigingen voor het leven zelf. We geloven dat delen van onze ervaring op de één of andere manier tegen het leven zijn - alsof ze geen plaats in ons verdienen. Woede, angst, verdriet, ongemak, pijn - ze horen niet de ruimte te krijgen. Ik wijs ze af, omdat ik geloof dat ze niet in mij thuishoren. Ik zie ze niet als deel uitmakend van de heelheid van het leven. Ik geloof dat ze een gevaar vormen voor mijn welbevinden. En dus blijf ik er mijn hele leven voor wegrennen.

Proberen dit moment onder controle te houden

Waarschijnlijk komt al ons lijden hier op neer: Ik wil controle hebben over dit moment, maar dat lukt me niet!

Als je ziet waar je naar op zoek bent, en als je ziet dat waar je aan probeert te ontsnappen helemaal oké is - die herkenning vormt op zichzelf al het eindpunt van de zoektocht. Zien maakt een eind aan het zoeken. En er is geen volgende stap. Dan is er geen 'hoe' meer nodig.

De oceaan van acceptatie

We beseffen vaak niet dat we zoeken tot we een verlies ervaren. Een verlies kan verschrikkelijk zijn, of het kan een prachtige mogelijkheid bieden om te zien dat je nooit nodig had wat je dacht nodig te hebben om compleet te zijn. Wat denk je nodig te hebben om compleet te zijn? Wat ben je bang te verliezen? Wat zou je incompleet maken als je het zou verliezen?  Ware vrijheid is niet afhankelijk van welke externe bron dan ook. Ware vrijheid is vrij zijn van afhankelijkheid van bronnen buiten jezelf om je compleet te maken. De sigaret, de seksuele verovering., de liefdevolle blik van een goeroe kan je niet blijvend vrij maken. Alleen als je je aandacht 180 graden omdraait en kijkt naar de niet-oké-golven waar je voor wegloopt, ontstaat de mogelijkheid om volledige vrijheid en vrede binnen je eigen ervaring te ontdekken.

De ware betekenis van acceptatie

Jeff: "Het woord acceptatie betekent voor mij dat ik iets toelaat wat al heeft plaatsgevonden. Gedachten, gewaarwordingen, gevoelens, objecten, geluiden en geuren die je NU ervaart zijn al toegelaten, omdat ze verschijnen".

Gedachten en gevoelens accepteren is eenvoudig, rustig, moeiteloos opmerken dat die gedachten en gevoelens op dit moment al geaccepteerd zijn, dat ze al toegelaten zijn. Ze zijn er al. Accepteren is geen tijdgebonden handeling, maar een nooit eindigende werkelijkheid op dit moment. Je kunt dingen niet 'niet accepteren' - want wat je bent is de acceptatie zelf. Je bent in werkelijkheid geen afzonderlijke persoon - je bent een moeiteloos JA tegen dit moment. 

Deze definitie zet menige spirituele leer op zijn kop. Acceptatie is nu geen toestand die je in de toekomst moet zien te bereiken. Het is niet iets om naar te zoeken, op te wachten, op te hopen, om te smeken. Het is geen persoonlijke verdienste of iets wat jaren inspanning vergt. Het is geen magische gebeurtenis, een bewustzijnstransformatie of energetische verschuiving die op een dag zal plaatsvinden. Het is geen opgave. Het is geen spiritueel huiswerk. Acceptatie is iets wat je kunt herontdekken, middenin je huidige ervaring, hier en nu, ongeacht wat er gebeurt. Acceptatie is geen doel in de toekomst; het is een werkelijkheid die nu het geval is, altijd.

Accepteren dat plaatsvindt vanuit een of andere vorm van hoop, een motief of een verwachting is geen werkelijke acceptatie - het is een afwijzing vermomd als acceptatie. De zoeker wordt geaccepteerd, zelfs in zijn onvermogen tot acceptatie. Dit is een paradox. Als non-acceptatie van pijn geaccepteerd wordt door het leven, volkomen geaccepteerd, dan gaat het niet langer om non-acceptatie. De non-acceptatie neemt een andere vorm aan. Jeff zegt: "Ik wil niet dat je mij gelooft. Ik wil dat je deze waarheid zelf ontdekt. Alles in dit boek gaat over die ontdekking". 

Dit boek gaat over een dieper gevoel van ontspanning dat voortkomt uit een weten dat elke gedachte, elke gewaarwording, elk gevoel, inclusief alle pijnlijke gevoelens, al geaccepteerd is in de ruimte die je bent. Je zou misschien kunnen zeggen dat al het lijden onze blinde vlek voor die diepste acceptatie is. Al het lijden is een uitnodiging tot diepe acceptatie van het huidige moment. 

Wie we zijn is van nature liefdevol, accepterend, diep ontspannen en altijd vredevol, nooit gehecht aan enige vorm, en wie we zijn is nooit ergens naar op zoek geweest. Die is van nature oordeelloos, keuzeloos en altijd vrij van identificatie. Die is de oceaan, altijd in rust, zelfs middenin de storm van het leven, en laat altijd elke golf toe zonder oordeel, weerstand of gehechtheid. Het einde van een levenslange zoektocht is geen toekomstig doel, maar wie we al zijn.

Een onderzoek naar het gewaarzijn van dit moment

Spirituele leraar Nisargadatta Maharaj zei: "Wijsheid zegt dat ik niets ben. De liefde zegt dat ik alles ben. Tussen die twee stroomt mijn leven". 

Het zit allemaal in je hoofd

We vergeten dat we onze eigen verhalen over de wereld ervaren - onze eigen gedachten, onze eigen etiketten, onze eigen interpretaties, onze eigen herinneringen, onze eigen vooroordelen, onze eigen angsten, onze eigen conditionering, onze eigen dromen. We gaan geloven dat er werkelijk een afzonderlijke wereld buiten ons bestaat, met afzonderlijke objecten en mensen, en dat we deze wereld objectief ervaren en er anderen verslag van doen. We vergeten dat we een projectie ervaren van onze eigen droom, en we leven alsof we losstaan van - en slaven en slachtoffers zijn van - een wereld 'buiten ons'. We vergeten de totale intimiteit in het hart van het leven, en we vallen in een wereld van afgescheidenheid en fragmentatie, een wereld waarin ik hier ben en alle andere dingen daar zijn en waarin we altijd op afstand staan. Dat vergeten is de oorsprong van alle eenzaamheid, isolatie en depressie. 

Het verhaal over mijzelf

Heelheid drukt zichzelf uit als de verbijsterende diversiteit en veelvoud van het leven.

Het verschil tussen voelen en zijn

Als de open ruimte waarin alle golven verschijnen, kun je niet gedefinieerd worden door de golven die verschijnen. Boosheid, angst, verdriet, verveling, vreugde - die golven verschijnen gewoon in wat je bent. Je valt ermee samen, maar ze kunnen je niet definiëren. De meest gelukkige/verdrietige/pijnlijke/intense gevoelens, iedere soort gedachte, hoe vreemd, vervelend of 'abnormaal' ook, kunnen allemaal komen en gaan in wat je bent. En wat je bent blijft onaangetast, net zoals het filmscherm blijft zoals het was, ongeacht wat erop geprojecteerd wordt.

Wat je bent is gewoon het vermogen om alles te kunnen denken en te kunnen voelen, maar je wordt niet gedefinieerd door de gedachten en gevoelens die verschijnen. Wat je bent is als een zeef waar alle menselijke ervaringen doorheen kunnen. Je bent het filmscherm waar geen enkele film ooit aan blijft plakken.

Gevoelens van zowel lelijkheid als schoonheid verschijnen in wat je bent, en wat je bent blijft onaangetast door beide polen. Wat je bent wordt niet minder compleet gemaakt door gevoelens van lelijk zijn, en wordt ook niet completer gemaakt door gevoelens van mooi zijn. Wat je bent is lelijk noch mooi; het biedt ruimte aan zowel lelijkheid als schoonheid, maar kan door geen van beide worden gedefinieerd, zoals de oceaan ruimte biedt aan al haar golven, maar niet gedefinieerd kan worden door een bepaalde golf die verschijnt.

Je kunt dus niet lelijk zijn, maar je kunt je wel lelijk voelen. Er bestaat geen lelijk persoon; er bestaan alleen maar gevoelens van lelijk zijn die op een bepaald moment in je verschijnen.

Wat gebeurt er als we alle etiketten loslaten, alle aangeleerde beschrijvingen, en we de pure energie onder ogen komen zoals die zich op dit moment aandient, zonder te proberen om haar te veranderen, eraan te ontsnappen of ons eraan vast te klampen? Wat gebeurt er als we alle beschrijvingen van wat dit moment is of niet is loslaten en de gewaarwordingen van dit moment diep doorvoelen? Hier begint het echte avontuur van het leven. Als je voorbijgaat aan het verhaal over wat je voelt, ga je zien dat je nooit echt geweten hebt waar je voor wegliep. En dan ontmoet je de pure levensenergie. Je staat dan naakt tegenover het leven - en dat is ware genezing. Het is het wegvallen van alle ideeën over hoe dit moment zou moeten zijn.

De strijd begint pas als we een etiket plakken op de golven. Zodra we een etiket op een ervaringsgolf plakken, maken we er het tegengestelde van een andere golf van, ook al hebben golven in werkelijkheid geen tegendeel. Aan elk etiket zit een impliciet oordeel vast.

Als je geen strijd meer voert met de tegenstellingen, is er genoeg ruimte voor dit alles. Het hele menselijke bewustzijn kan door je heen gaan. Alles wat we ooit 'negativiteit' noemden, wordt nu gezien als de viering van het leven. Alle golven hebben toegang tot de oceaan. Onze ideeën over wat wel en niet negatief is verliezen elke betekenis in onvoorwaardelijke acceptatie.

Als je ontdekt wie je werkelijk bent - de grote open ruimte die alles omvat - ontdek je dat falen, ziekte, lelijkheid, hulpeloosheid, onzekerheid en zwakheid er zijn om omarmd te worden, niet om vermeden te worden. Alle golven - inclusief de golven die we het meest vrezen, inclusief de golven die de grootste bedreiging lijken te vormen voor wie we zijn - worden al omarmd door de oceaan van het leven. Wat je bent is geen beeld, en kan niet door welke golf dan ook bedreigd worden. Alleen een beeld kan bedreigd worden.

Door de positie in te nemen van de uitgestrekte ruimte waarin alles plaatsvindt, en door jezelf te kennen als datgene wat dit moment omvat, kun je zien dat alle gevoelens - goede en slechte, positieve en negatieve - zonder voorbehoud de ruimte krijgen in wat je bent. Ze zijn je hele leven lang al opgekomen, wat al bewijs genoeg is. Die totale omarming van alle ervaringsgolven is de liefde waar je altijd naar op zoek bent geweest.

Dat is de essentie van ware meditatie: je ontspannen terug laten vallen in de grote open ruimte waarin gedachten komen en gaan, en zien dat gedachten niet persoonlijk zijn.

Maar wie je werkelijk bent maakt geen verschil tussen positieve en negatieve gedachten; die ziet geen positief en negatief. Alle gedachten krijgen de ruimte om te komen en te gaan in wat je bent. Je kunt willekeurig welke film op een filmscherm projecteren - een romantische komedie; een oorlogsverhaal; een griezelfilm; een 'positieve', leuke film of een verontrustende 'negatieve' film - en het scherm blijft hetzelfde. Het scherm kan niet beschadigd worden door de films die erop verschijnen. Jij bent als dat filmscherm dat niet beschadigd, besmet, bedorven of kapot gemaakt kan worden door een gedachte, hoe 'negatief' ook. Alle mogelijke gedachten krijgen de ruimte op het scherm van het bewustzijn. Jij bent niet de denker; de gedachten verschijnen gewoon.

We zijn bang dat als we ergens aan denken, het ook zal gebeuren, maar dat is bijgeloof. De waarheid is: hoe meer je een gedachte de ruimte geeft om te verschijnen, hoe kleiner de kans is dat je er uiteindelijk naar gaat handelen. Hoe meer je die gedachte probeert te negeren, te onderdrukken, te vernietigen, hoe meer je er de strijd mee aangaat, hoe meer je vecht met jezelf, en hoe meer je het gevoel krijgt dat je uiteindelijk misschien wel gaat doen waar je bang voor bent. Hoe meer je innerlijk de strijd aangaat, hoe groter de kans is dat die strijd zich zal uitdrukken in de wereld.

We zijn bang om de meest 'negatieve' gedachten de ruimte te geven, omdat we bang zijn voor wat ze over ons zeggen, en op de één of andere manier denken we dat hen toelaten tot de ruimte die we zijn betekent dat ze ons zullen overnemen. In feite is het precies andersom - als we gedachten afwijzen, eraan proberen te ontsnappen, en we onszelf straffen omdat we ze gedacht hebben, hebben ze de neiging om steeds groter en belangrijker te worden. Het zoeken, het wanhopige verlangen om te ontsnappen, wordt zo intens dat zelfs de ogenschijnlijk meest vredelievende persoon er gewelddadig door kan worden.

Het is heel vreemd, maar door gewelddadige gedachten volledig de ruimte te geven, eindigt geweld. Ware vrede voert geen strijd met geweld. Het filmscherm heeft geen voorkeur. Een positieve/negatieve/liefdevolle/  gewelddadige film - ze krijgen allemaal de ruimte om te komen en te gaan op het scherm. Een gewelddadige film maakt het scherm niet gewelddadig. Het scherm raakt nooit in paniek, want het weet dat alle gedachten zich erop mogen ontvouwen.

Al die gedachten die we afwijzen zouden gewoon geen probleem vormen als we geen beeld van onszelf probeerden op te houden. Zoals; ik ben vredelievend/positief/gelukkig/een 100% liefdevol lichtwezen. Allemaal prachtig, maar dat beeld betekent dat je de strijd aangaat met elke gedachte die niet bij dat beeld past.

(Note Marjolein: Volgende stuk tekst kan je ook tegenovergesteld lezen) >> Positief denken is de laatste jaren een rage geworden, maar die tactiek werkt uiteindelijk niet, want tegengestelden verschijnen altijd samen. Als we denken dat we positief denken, verbergen we negatief gewoon met behulp van positief. Het negatieve ligt er nog steeds onder te borrelen, klaar om al onze lol te bederven als we dat het minst verwachten! 

Je zou kunnen zeggen dat we het negatieve in feite in het leven roepen door op zoek te gaan naar het positieve. Ze kunnen niet zonder elkaar bestaan. Positief denken roept negatief denken in feite op. 

Het lijkt wel of het leven in zijn oneindige mededogen elk vals beeld dat je van jezelf hebt probeert te vernietigen. Als je je vasthoudt aan mooi, komt lelijk op de proppen en probeert het te vernietigen. Als je aan succesvol vasthoudt, begint falen op je in te slaan tot je de werkelijkheid ziet. Het lijkt wel of het leven volmaakt in balans wil zijn - het wil mooi en lelijk, niet slechts het ene of het andere. Het wil alles, want het is alles. Wat we ervaren als een negatieve gedachte is dus misschien wel gewoon het leven dat zichzelf in evenwicht probeert te brengen. Als we werkelijk naar lijden luisteren, laat het ons altijd zien waarmee we nog steeds strijd voeren. Het laat ons altijd zien waar we naar op zoek zijn.

Welke gedachten en oordelen, van jezelf en anderen, doen pijn? Welke gedachten vat je op als negatief? Kan dat je iets duidelijk maken over welke beelden van jezelf je op dit moment nog verdedigt? Waar ga je de strijd aan om een vals beeld van jezelf te verdedigen? Tegen welke ervaringsgolven probeer je je te beschermen? Wat laat je niet toe? En is het mogelijk om te herkennen dat wat je niet toelaat al toegelaten is? 

Alle leed, alle conflicten bevatten een uitnodiging om jezelf niet langer te identificeren met een beeld en de onvoorwaardelijke acceptatie in de ervaring van dit moment te ontdekken.

We hebben nu de basis van het zoeken behandeld:

• Door onszelf als afzonderlijke golven in de oceaan te ervaren en geen compleetheid te zien in onze ervaring van dit moment, gaan we op zoek naar compleetheid in de toekomst.
• Geld, seks, verlichting, roem, schoonheid - welk van deze dingen symboliseert het einde van de zoektocht voor jou? We geven die dingen macht; ze lijken de macht te hebben om compleetheid teweeg te brengen. En dus mystificeren we ze, verlangen we ernaar, volgen we ze, aanbidden we ze, willen we ze worden. We raken verslaafd aan een toekomstige heelheid. Maar we slagen er niet in om te vinden waar we eigenlijk naar op zoek zijn tot we ontdekken wie we werkelijk zijn, op dit moment. We proberen aan bepaalde ervaringen te ontsnappen - lelijkheid, zwakheid, falen, hulpeloosheid - elke ervaring die we als een bedreiging van compleetheid beschouwen. Maar het zijn in feite geen bedreigingen van compleetheid. Als golven in de oceaan worden ze al zonder voorbehoud geaccepteerd, en we hoeven die acceptatie alleen maar op het moment zelf te herkennen. Alle gedachten en gevoelens krijgen de ruimte om te komen en te gaan in wat je bent.
• Onvoorwaardelijke acceptatie is niet iets wat je bereikt - het is wat je in essentie bent. Wat je bent is de open ruimte waarin alle ervaringsgolven de ruimte krijgen om te komen en te gaan. Die open ruimte valt samen met alles wat erin verschijnt. Ze is de oceaan die samenvalt met al haar golven. Dat is de intimiteit en liefde waar we altijd naar verlangd hebben - een intimiteit die het hart vormt van onze ervaring van dit moment.
• Als open ruimte kun je niet bepaald worden door één van de ogenschijnlijke tegenstellingen - goed, slecht, gezond, ongezond, verlicht, niet verlicht. We lopen weg voor het negatieve en proberen het positieve te bereiken, en die poging om aan het leven te ontsnappen noemen we lijden. Lijden is altijd een uitnodiging om op dat moment te herkennen wat we niet accepteren, al geaccepteerd is.
• Wat je bent als open ruimte is niet de zoeker; je bent datgene wat ziet hoe het zoeken zich afspeelt. Je bent geen incomplete entiteit die probeert om ooit wel compleet te zijn. Het einde van de zoektocht is niet iets wat de zoeker in de toekomst zal vinden. Je bent het einde van de zoektocht, nu. Je bent wat je zoekt, nu op dit moment.

Wijze woorden

Je kunt jezelf niet in het verleden of de toekomst vinden. De enige plaats waar je jezelf kunt vinden, is in het NU. Een zoeker zijn betekent dat je de toekomst nodig hebt. Als je dat gelooft, wordt het bewaarheid: je zult tijd nodig hebben, tot je beseft dat je geen tijd nodig hebt om te zijn wie je bent. Eckhart Tolle.

Deel 2 - Onvoorwaardelijke acceptatie in het dagelijks leven

Het verschil tussen pijn en lijden

Fysieke pijn wijst ons vaak, op de meest dramatische wijze die mogelijk is, op de werkelijkheid. Fysieke pijn kan ons werkelijk helpen om door alle beelden heen te breken, als we bereid zijn om ons gevoel daarvoor open te stellen. Pijnlijke gewaarwordingen zijn niet je vijanden, hoe intens je ze ook voelt. 

Illusielagen die lijden veroorzaken

Eerste laag: Als je pijn, pijn noemt. In dat woord liggen allerlei oordelen, overtuigingen en angsten verborgen. Het etiket pijn is eigenlijk een oordeel, een mening, niet iets wat los van jou bestaat.

Tweede laag: Is het toeeigenen van de pijn (of angst/verdriet/boosheid/verveling/verwarring/etc.). Het leven zelf, inclusief de meest intieme en ogenschijnlijk persoonlijke gewaarwordingen, behoort niemand toe. Het is een illusie te denken dat het leven / de pijn aan je voltrekt. Het voltrekt zich aan geen één afzonderlijke entiteit. Het verschijnt gewoon in wat je bent. 

Derde laag: Is onze poging om te ontsnappen aan de pijn. Als de pijn niet op dit moment, zonder voorbehoud, geaccepteerd wordt, word je degene die pijn heeft en dan begint de zoektocht naar een nieuwe identiteit (eentje zonder pijn). 

Wat je zoekt is de onvoorwaardelijke acceptatie in de pijn. Ontdekken dat je de grote open ruimte bent waarin pijn verschijnt, en niet het verhaal van iemand die aangevallen wordt door pijn. Dat is ware genezing - de genezing van de identiteit - en die gaat veel verder dan lichamelijke genezing. 

Acceptatie zonder voorbehoud zet onze houding ten aanzien van pijn op zijn kop, onze relatie met pijn, onze angsten rondom pijn. Plotseling is pijn, hoe pijnlijk hij ook is, geen vijand meer. Het is een richtingwijzer die ons terugstuurt naar wie we op dit moment werkelijk zijn en al onze foutieve ideeën over wie we zijn vernietigt. Pijn heeft op de één of andere manier mededogen, in de ware betekenis van het woord; hij vernietigt al onze illusies over onszelf.

Je kunt het gevoel hebben dat iets ondraaglijk is / dat je zo dadelijk dood zult gaan / dat je het niet meer aankunt, je kunt je volkomen verpletterd voelen, je kunt je hopeloos en hulpeloos ten opzichte van iets voelen - maar je kunt dat ondraaglijke iets niet zijn. Zoals we al gezien hebben, kun je als open ruimte nooit degene zijn die hopeloos/hulpeloos/verpletterd is, want wat je bent is pure ruimte voor zelfs het ogenschijnlijk meest verpletterende gevoel. 

Uiteindelijk hoef je nooit iets onder ogen te komen wat je niet kunt verdragen. Het leven geeft je niets wat je niet aankunt - zelfs het gevoel dat je het leven niet aankunt. Want je bent het leven en het leven is niet tegen je. Vergeet niet: als een golf in de ervaring van dit moment verschijnt, heeft wie je werkelijk bent er al ja tegen gezegd. Daarom is hij er. Je hoeft nooit iets onder ogen te komen dat niet al de ruimte heeft gekregen om er te zijn. Je hoeft het onaanvaardbare nooit onder ogen te zien. Je hoeft het werkelijk ondraaglijke nooit te verdragen. Alleen als je dit moment gaat vergelijken met het volgende moment, met een toekomstig moment, begint het lijden.

Het leven valt niet onder controle te krijgen.

Alleen identiteiten kunnen 'ziek' zijn. Ideeën over onszelf, ideeën over wat wel en niet hoort te gebeuren - die kunnen in tweeën breken. Wat je bent is altijd Een. Dat is eigenlijk het hele punt; pijn en ziekte vernielen onze verhalen over het leven, over controle hebben. Als we lijden door pijn en ziekte, hebben we eigenlijk verdriet om onze dromen over hoe het had moeten zijn. Zonder die ideeën over hoe het had moeten zijn, hoe het nu zou moeten zijn, hoe het in de toekomst zou moeten zijn, is er gewoon wat er is. Het voortdurend veranderende landschap van dit moment is alles wat we in dit leven ooit onder ogen hoeven te zien. En we kunnen niet weten of dit moment niet precies zo is als het had moeten zijn. We kunnen niet weten of de dingen niet precies zo bedoeld zijn als ze nu op dit moment zijn. We kunnen niet weten of ons leven van een soort kosmisch script is afgeweken. In feite kunnen we niet eens weten of er eigenlijk wel een kosmisch script bestaat.

Eigen aantekening: We zijn compleet, incompleet. Onze zoektocht naar iets zal altijd blijven, totdat we beseffen dat er niks gevonden hoeft te worden. We zijn incompleet en dit gat is met niks te vullen, omdat het niet gevuld hoeft te worden. Het mag er zijn. Het is er gewoon. Omarm de leegte en 'plop' het is vol (zolang het duurt), want het is een terugkerend proces, omdat we altijd iets willen.

Liefde, relaties en radicale eerlijkheid

We vergeten dat liefde van nature onvoorwaardelijk is, zoals de oceaan onvoorwaardelijk is in haar omarming van de golven. We vergeten wie we werkelijk zijn en gaan liefde zoeken buiten onszelf. We vergeten dat liefde nooit het resultaat is van manipulatie. Ze kan nooit verloren worden of gewonnen - ze is er gewoon.

Er wordt vaak gezegd dat een relatie gewoon een spiegel is waarin je jezelf ziet.

Ik beantwoord gewoon dit moment zoals het zich aandient, het leven zoals het is en niet het leven zoals ik had gedacht of gehoopt of verwacht dat het zou zijn. Ik beantwoord wat er nu feitelijk gebeurt, vanuit een diepe acceptatie, zonder daar iets mee te willen bereiken. Dat is ware verantwoordelijkheid (de vaardigheid om te antwoorden) - de vaardigheid om te antwoorden zonder van een beeld uit te gaan. Conflict stopt niet bij reactiviteit, maar bij volledige verantwoordelijkheid, en die komt voort uit de onvoorwaardelijke acceptatie van dit moment. "Bemin je vijanden", zoals Jezus ons leerde. Met andere woorden, laat je vijand je wakker maken uit de droom dat je een vijand hebt. Vraag je vijand om je te laten zien welk vals zelfbeeld je nog steeds verdedigt.

Sommige mensen zoeken heelheid op een wanhopige manier en de destructieve handelingen die uit dat wanhopige zoeken voortkomen noemen we 'kwaadaardig'. 

Wie zijn jouw zondebokken? Wat wijs jij af in anderen dat je heimelijk afwijst in jezelf? Zwakheid? Falen? Angst? Homoseksualiteit? Geweld? Welke gedachten en gevoelens laat je niet toe in jezelf om zo de wereld een beeld voor te houden van wie je bent?

Iedereen is op zoek naar compleetheid in de vorm van onvoorwaardelijke liefde. Als je deze buiten jezelf gevonden denkt te hebben, is het feitelijk je eigen projectie van jezelf op de ander. De ander kan je nooit compleet maken. Je bent al compleet.

De waarheid over dit moment vertellen

Eerlijke communicatie is als je de onvoorwaardelijke acceptatie ziet en daarom niet meer wacht op acceptatie, waardering of liefde van een ander. Eerlijke communicatie is het simpelste wat er is als je bereid bent een zoeker te zijn die gefaald heeft - als je bereid bent alles op dit moment te ervaren; als je bereid bent alle golven die nu verschijnen onvoorwaardelijk de ruimte te geven, hoe onprettig ze ook zijn; als je bereid bent een relatie op te geven (lees: het verhaal van een relatie hebben) en op het moment zelf in relatie te gaan; als je bereid bent het beeld los te laten en te zijn wie je werkelijk bent.

De vraag die je je altijd moet stellen is deze: wat is mijn waarheid op dit moment? Met andere woorden; wat denk en voel ik op dit moment nu echt? Kan ik dat wat nu op dit moment in mijn ervaring verschijnt gewoon de ruimte geven? Kan ik die gedachten, die gewaarwordingen, die gevoelens gewoon de ruimte geven, hoezeer ik dat ook niet wil, hoezeer ze mijn beeld van mijzelf ook bedreigen? Kan gezien worden dat wat ik de ruimte geef al de ruimte krijgt in de ervaring van dit moment? Kun je er gewoon voor openstaan, nu op dit moment, dat die golven al de ruimte hebben gekregen in de oceaan - dat wat ik ben al ja gezegd heeft tegen dit moment, dat de acceptatie waar ik naar op zoek ben er al is?

Als ik dit moment echt wil accepteren, en veel spirituele leraren zeggen dat ik dat moet doen, dan moet ik alles accepteren - gewoon alles - wat er nu op dit moment verschijnt. En dat alles kan ook elke weerstand of non-acceptatie inhouden die op dit moment verschijnt. Gezien vanuit de oceaan worden alle golven geaccepteerd, inclusief al die golven die we op dit moment niet leuk vinden of niet willen. Acceptatie hoeft er niet leuk uit te zien of fijn te voelen. Ware acceptatie gaat verder dan al onze ideeën over hoe acceptatie eruit hoort te zien. Ware acceptatie is wat je in essentie bent - het is dat wat dit moment de ruimte geeft om precies te zijn zoals het is. Zelfs dat wat onacceptabel is wordt geaccepteerd door wat je bent. Die acceptatie is radicaal.

Andermans waarheid horen

Authentieke communicatie heeft niets te maken met het voortdurend met iedereen eens zijn of iedereen gelijk geven en jezelf ongelijk. Geen van die opties is realistisch en komt waarschijnlijk voort uit een behoefte - een behoefte om aardig gevonden, goedgekeurd, bewonderd of geliefd te worden. Authentieke communicatie heeft alles te maken met horen - echt horen - van het perspectief van de ander, met zien waar hij ergens zit. En dan, als je weet waar hij zit, als je "hem hebt ontmoet in zijn wereld", zoals ik het graag uitdruk, ben je er nog steeds volkomen vrij om je stem te laten horen. Maar je praat niet langer tegen hem als tegen je vijand. Je zit niet meer in verschillende werelden. Je ontmoet hem in zijn wereld, binnen zijn perspectief, en loopt van daaruit met hem mee.

Kan ik, zelfs als je iets tegen me gezegd hebt dat me heel erg uitdaagt, zelfs als ik me heel veel pijn gedaan, beledigd, afgewezen, niet geliefd voel, de onvoorwaardelijke acceptatie ontdekken te midden van al die gevoelens? Kan ik mezelf gewoon toelaten om pijn te voelen, verdriet te voelen, boosheid te voelen, me niet geliefd te voelen, me hulpeloos en machteloos te voelen in jouw aanwezigheid, en daar even niets mee te doen? Kan ik die pijn even volledig de ruimte geven in mezelf? Kan ik de plek vinden waar de pijn alle ruimte krijgt?

Als we onszelf toestaan om pijn te voelen - hoezeer dat ook tegen ons gezond verstand ingaat en ons ego-gerelateerde gevoel van trots ook bedreigt - wordt ons geen pijn meer gedaan. Met andere woorden, pijn die onvoorwaardelijk geaccepteerd wordt, vernietigt het verhaal dat ik degene ben 'die pijn gedaan wordt'. 

De sleutel waarmee alle relatieconflicten doorbroken kunnen worden: als ik op dit moment met jou verbonden wil blijven, moet ik elke pijn die zich voordoet onvoorwaardelijk accepteren. Dat gaat in tegen heel onze conditionering, die ons zegt dat we onszelf moeten beschermen tegen pijn. Maar als ik me afsluit voor de pijn, als ik die niet nu de ruimte geef, dan sluit ik me af voor jou. Als ik me afsluit voor pijn, sluit ik me af voor het leven zelf. En als ik afgesloten ben van het leven, ben ik afgesloten van degene tegenover me, want die is ook het leven zelf. 

We zijn bang dat als we een negatieve drang voelen, we er uiteindelijk ook naar zullen handelen. Maar die conditionering is onjuist als we die afzetten tegen de werkelijkheid. Een drang die ontkend, afgewezen, weggeduwd wordt, heeft de neiging om steeds sterker te worden. Een drang die ontkend wordt, wordt dringend, en op een bepaald moment krijgen we het gevoel dat we niets anders meer kunnen dan ernaar handelen. Maar een drang volledig de ruimte geven, hem de ruimte geven om er te zijn - hem niet afwijzen, er niets mee doen, er geen oordeel over hebben, maar hem de ruimte geven zoals hij is, zonder verwachtingen, zelfs zonder de verwachting dat die drang dan zal verdwijnen - is de dringendheid uit de drang halen. Dat betekent niet dat de drang weggaat, maar hij dreigt geen bezit meer van je te nemen. Hij voelt niet langer aan als gevaarlijk of bedreigend. Hij definieert niet meer wie je bent. De meest gewelddadige mensen zijn vaak degenen die het meest hun emoties onderdrukken. Ze doen heel erg hun best om hun gevoelens en hun aandrang eronder te houden - gevoelens van droefheid, van machteloosheid, van angst, van falen en onmachtigheid - en omdat ze die eronder houden, komen die gevoelens en die aandrang op andere, destructieve manieren tot uitbarsting.

Verslavingen

Of het nu gaat om een sigaret, een flesje bier of de opwinding over het vooruitzicht een miljoen met roulette te winnen, elk verslavingsobject dient hetzelfde doel: het lijkt het ongemakkelijke gevoel van dit moment zoals het is weg te nemen. Het stelt bevrijding in het vooruitzicht, en het lijkt die bevrijding ook een tijdje te bieden. Maar het biedt niet echt waar we werkelijk naar verlangen.

Kan je de okéheid vinden in de ervaring van het niet krijgen wat je wilt hebben? Kijk eens of dat een mogelijkheid is in jouw wereld. Onvoorwaardelijke acceptatie vinden gaat niet over het tolereren of verdragen van het niet krijgen wat je wilt hebben; het gaat over het vinden van de plek waar zelfs intolerantie en frustratie geaccepteerd worden.

Ik vraag je om vraagtekens te zetten bij het idee dat krijgen wat je wilt hebben ook echt is wat je wilt, en ook vraagtekens te zetten bij het idee dat je een afzonderlijk persoon bent die iets wil hebben. Het is iets heel anders dan jezelf genot ontzeggen, iets wat het denken ervan kan maken. Ik vraag je om te kijken of je oké kunt zijn met niet krijgen wat je dacht te willen hebben, maar eigenlijk nooit wilde hebben.

Het kan heel vreemd zijn om alle ruimte te geven aan een behoefte. Meestal proberen we een behoefte te negeren (wat de behoefte alleen maar groter maakt), of geven we eraan toe. Onvoorwaardelijke acceptatie van de behoefte is de middenweg. Tussen afwijzen en toegeven in ligt zien - en ruimte geven aan, en zelfs vrijheid vinden in de meest vervelende situaties.

Maak je de volgende spirituele oefening eigen:

Blijf bij je onaangename gevoel en de drang om daaraan te ontsnappen. Blijf erbij zonder er iets aan te doen. Blijf erbij zonder te verwachten dat het verandert. Blijf erbij zonder te proberen jezelf te verbeteren. Blijf erbij zonder hoop op een bepaalde uitkomst. Zie dat elke gedachte, elke gewaarwording, elk gevoel - inclusief elke verwachting, frustratie, gebrek aan acceptatie, of poging om dit moment te veranderen - al de ruimte krijgt in dit moment. Vind de okéheid te midden van de niet-okéheid. Vind de plaats waar dit moment oké is, zelfs als het onprettig en niet oké voelt. Die plaats is vrijheid. Die plaats is wat je bent. En als je die plaats nu niet kunt vinden en het gevoel opkomt dat je faalt, geef dat dan ook de ruimte. Zie gewoon wat er is, en zie dat dat allemaal al de ruimte krijgt. Dat zien is de essentie van meditatie.