Hou me vast
Uit het boek 'wie domme dingen doet wordt wijs' van Lisette Thooft.:
Hou me vast heet de bestseller van Sue Johnson, relatietherapeut. Zij vertelt daarin over de therapie die zij ontwikkelde voor paren, EFT of Emotionally Focused Therapy. Iedereen heeft behoefte aan veilige emotionele verbondenheid, stelt ze, aan hechting. De meeste ruzies gaan helemaal niet over die rondslingerende sokken, dat dopje van de tube tandpasta, zelfs niet over het vreemdgaan van een partner, maar over vragen als: ben ik veilig bij jou? Ben jij er voor mij? Hou jij me vast als ik het moeilijk heb?
Hechting houdt in, volgens de beroemde deskundige John Bowlby: wij letten op onze geliefden en willen fysiek en emotioneel dicht bij hen zijn. We hebben hen nodig als we in de war zijn, onzeker of ongelukkig. We missen hen als ze weg zijn. En we vertrouwen erop dat ze er bij onze terugkomst nog zijn, als we dapper de wereld gaan verkennen. Bowlby's theorie ging over kinderen en de hechting aan hun ouders, maar Johnsen paste dezelfde hechtingstheorie toe op stellen en het blijkt fantastisch te werken. Driekwart van de paren met relatieproblemen knapt enorm op van EFT.
De kern ervan is dat je leert je emotionele behoeften te verwoorden - te zeggen: 'Ik ben bang en eenzaam, hou me vast, alsjeblieft'. De meeste ruzies, zegt Johnson, zijn een vorm van protest tegen het verlies van verbondenheid.
'Woede, kritiek, eisen, het zijn eigenlijk allemaal noodkreten naar de geliefde,' schrijft ze, 'oproepen om zijn of haar hart open te stellen, om de partner emotioneel weer terug te winnen en het gevoel van verbondenheid te herstellen'.
Dat gaat vaak volgens een vast patroon. Johnsen schrijft: 'Vrouwen zijn meestal degenen die het verzorgen van de relatie op zich nemen. Zij voelen verwijdering vaak eerder dan hun partners en kunnen beter luisteren naar hun hechtingsbehoeften. Daarom is hun rol meestal die van degene die aandringt, de partner die de ander verwijten maakt. Mannen daarentegen hebben geleerd om hun emotionele reacties en behoeften te onderdrukken en ook om oplossingen te vinden, zodat zij meestal de rol vervullen van degene die zich terugtrekt'.
In mijn relatie heeft het boek van Sue Johnson voor een doorbraakje gezorgd. Mijn partner is, net als zoveel mannen van zijn generatie, opgevoed met het idee dat je als man nooit gekwetste gevoelens mag uiten. Bovendien is hem ingeprent dat je tegen vrouwen altijd hoffelijk en beschermend moet optreden. Dus als hij boos was op mij, zei hij dat niet. Hij ging zich eerder extra beleefd gedragen. Dat voelde ik natuurlijk als afstand, het activeerde mijn innerlijke heks, ik ging vitten en klagen en hij trok zich nog meer terug. Zo zaten we vaak vast in een vicieuze cirkel van verwijdering.
Toen ik hem een bladzijde uit Johnsons boek 'Hou me vast' voorlas, was hij geraakt, want al die mannen zeiden precies hetzelfde als wat hij dacht. Zinnen als:
- Ik kan het toch nooit goed doen voor haar, dus geef ik het maar op. Het is hopeloos.
- Ik voel me afgestompt. Ik weet niet hoe ik me voel, dus verstijf ik en sluit me af.
- Ik trek me terug en wacht tot ze weer gekalmeerd is. Ik probeer altijd rustig te blijven, de boot niet aan het schommelen te maken. Dat is mijn manier om met onze relatie om te gaan: hou de zaak rustig.
- Ik trek me terug in mijn schulp: daar ben ik veilig. Ik zoek beschutting achter mijn muur. Ik probeer me af te sluiten voor al haar boze opmerkingen. Ik zit in de beklaagdenbank en zij is de rechter.
- Ik voel me een nul in onze relatie. Een mislukkeling, dus dan zet ik mijn computer maar aan en ga aan het werk of hobby. Op mijn werk ben ik iemand, maar ik denk dat ik voor haar niets bijzonders ben.
- Ik tel niet voor haar. Ik kom helemaal onderaan haar lijstje, na de kinderen, het huis, haar familie. Zelfs ons huisdier komt eerder, dan ik. Ik ben alleen goed voor het geld. Ik voel me langzamerhand leeg. Je weet nooit of er een sprankje liefde is of niet.
- Etc. etc etc.
Al deze mannen sluiten zich af, omdat ze gekwetst zijn door hun vrouw, die juist probeert te zorgen dat ze opengaan, dat ze contact maken. En dat doen die vrouwen, omdat ze de pijn van verwijdering en afstand voelen. Mannen slaan dicht als je ze aanvalt met emotionele klachten, verwijten en beschuldigingen. Het doet te veel pijn.
Johnsons advies is om die pijn te verwoorden, aan beide kanten van de relatie. Niet de ander beschuldigen, maar een kwetsbare ik-boodschap uitsturen: 'ik voel me eenzaam, ik ben bang, ik word onzeker'. Dan kan de ander daarop reageren door je gerust te stellen.
Je bent geen sukkeltje, geen loser, als je behoefte hebt aan vastgehouden worden: je bent een normaal mens op zoek naar liefde. Liefde is verbinding, het gevoel dat je bij elkaar hoort, dat je niet alleen bent op de wereld. Ik hou van jou, als ik me verbonden met je weet. Ik hou van mezelf, als ik voel dat ik er óók bij hoor. Zonder verbondenheid met anderen kunnen wij niet leven.